Ahsap Birlesim Sanati
Ahsap parcalarin bir araya getirilmesi, marangozlugun en kritik asamalarindan biridir. Dogru birlesim teknigi, eserin mukavemetini, gorunumunu ve omrunu dogrudan etkiler. Geleneksel birlesim yontemleri, yuzlerce yillik tecrube sonucu gelistirilmis ve gunumuze kadar ulasmistir.
Modern tutkallarin gucune ragmen, mekanik birlesimler hala onemini korumaktadir. Iyi tasarlanmis bir birlesim, tutkalsiz bile dayanikli olabilir; tutkal ise bu dayanikliligi daha da arttirir.
Geleneksel Birlesim Turleri
Zivana Birlesimleri
En yaygin ve guclu birlesim turlerinden biridir. Bir parcada acilan bosluga (yuvaya) diger parcadaki cikinti (zivana) yerlestirilir.
| Zivana Turu | Ozellikler | Kullanim Alani |
|---|---|---|
| Duz Zivana | Basit uygulama, orta mukavemet | Cerceve koseleri, raf baglantilari |
| Kama Zivanali | Sikilasabilir, cok guclu | Masa ayaklari, iskelet birlesim |
| Cift Zivana | Kalin malzemeler icin, yuksek mukavemet | Kapi kasalari, agir mobilya |
| Kirlangic Kuyrugu Zivana | Cekmeye karsi cok dayanikli | Cekmece, sandik koseleri |
Zivana Hazirlama Adimlari
Olculendirme
Birlesecek parcalari olcun ve zivana boyutlarini belirleyin. Zivana kalinligi genellikle malzeme kalinliginin ucte biri kadardir.
Markalama
Markalama bigiz ve gönye kullanarak zivana ve yuva sinirlarini net olarak cizin. Hangi kismin atilacagini isaretleyin.
Yuva Acma
Matkap ile ic kisimdaki malzemeyi bosaltin, sonra keskiyle kenarlari duzleyin. Köse ve tabanin duz olmasina dikkat edin.
Zivana Kesimi
Sirt testeresi ile omuzlari kesin, sonra yanaklari olusturun. Yuvaya sikica oturana kadar deneme yapin.
Deneme Montaj
Tutkalsiz birlesim yaparak uyumu kontrol edin. Cok sikiysa hafifce raspalayim, gevşekse kama kullanmayi dusunun.
Kirlangic Kuyrugu Birlesimi
Ahsap isciliginin en estetik ve dayanikli birlesimlerinden biridir. Yamuk seklindeki cikinti ve bosluklar birbiriyle kilitlenerek mekanik bir baglanti olusturur.
Kirlangic Kuyrugu Turleri
- Acik Kirlangic: Birlesim her iki yuzden de gorunur. Geleneksel cekmece yapiminda kullanilir.
- Yari Gizli Kirlangic: Birlesim bir yuzden gorunur, diger yuz kapalidir. Cekmece on yuzlerinde tercih edilir.
- Tam Gizli Kirlangic: Birlesim dis gorunumde tamamen gizlenir. Lüks mobilyalarda kullanilir.
- Kayar Kirlangic: Bir parca diger parcaya kaydirilarak yerlesir. Masa tablalari ve yapiskan birlesimlerde kullanilir.
Kirlangic Kuyrugu Orani
| Ahsap Turu | Oran | Aci |
|---|---|---|
| Yumusak Agaclar | 1:6 | Yaklasik 9.5 derece |
| Orta Sert Agaclar | 1:7 | Yaklasik 8 derece |
| Sert Agaclar | 1:8 | Yaklasik 7 derece |
Modern Birlesim Yontemleri
Lamello (Bisküvi) Birlesimi
Oval seklinde presle sikistirilmis ahsap parcalar ozel freze ile acilan yuvalara yerlestirilir. Hizli ve güvenilir bir yontemdir. Panel ve cerceve birlesimlerinde yaygin olarak kullanilir.
Dubel Birlesimi
Yuvarlak ahsap cubuklar her iki parcada acilan deliklere yerlestirilir. Basit ve etkili bir yontemdir. Doğru hizalama icin dubel kilavuzu kullanilmalidir.
Domino Sistemi
Lamelloya benzer ancak daha dayanikli, dikdortgen seklinde birlesim elemanlari kullanir. Profesyonel atolyelerde tercih edilen modern bir sistemdir.
Cep Deligi (Pocket Hole)
Acili delikler uzerinden vidalar ile birlesim saglanir. Hizli montaj icin uygundur. Birlesim noktasi genellikle gizlenir.
Kutu ve Parmak Birlesimleri
Duz kenarlı, dikdortgen disler ve bosluklar ile olusturulan birlesimlerdir. Kirlangic kuyrugundan daha kolay uygulanir ve guclu bir yapistirma yuzeyi saglar.
Parmak Birlesimi Boyutlari
| Malzeme Kalinligi | Parmak Genisligi | Parmak Sayisi (Tahmini) |
|---|---|---|
| 12 mm | 6 mm | Kenar basina 2 |
| 18 mm | 6-9 mm | Kenar basina 2-3 |
| 25 mm | 8-12 mm | Kenar basina 2-3 |
Parmak birlesimleri özellikle kutu, cekmece ve saklama uniteleri yapiminda tercih edilir. Testere tezgahi ve ozel sablon kullanilarak seri uretim yapilabilir.
Tutkal Uygulama Kurallari
- Yapistirma yuzeylerinin temiz ve tozsuz olmasi saglanmalidir
- Tutkal ince ve esit bir tabaka halinde uygulanmalidir
- Acik bekleme suresi tutkala gore farklilik gosterir, etiket bilgilerini takip edin
- Iskeleler dengeli basinc uygulayacak sekilde yerlestirilmelidir
- Fazla tutkali yaş iken silmek, kuruduktan sonra kazimaktan daha kolaydir
- Kuruma suresi dolmadan iskelelerini sokmeyiniz
- Soguk ortamlarda tutkal performansi dusebilir, ortam sicakligina dikkat edin
Tutkal Turleri
| Tutkal Turu | Kuruma Suresi | Su Direnci | Kullanim |
|---|---|---|---|
| PVA (Beyaz Tutkal) | 30-60 dakika iskele, 24 saat tam | Dusuk | Ic mekan genel isler |
| PVA (Sari Tutkal) | 15-30 dakika iskele, 24 saat tam | Orta | Ic mekan, hafif nem ortami |
| Poliuretan | 1-2 saat iskele, 24 saat tam | Yuksek | Dis mekan, nem olan yerler |
| Epoksi | 5 dakika - 24 saat (türüne gore) | Cok Yuksek | Bosluk doldurma, özel uygulamalar |